„Pisanki, pisanki, jajka malowane,
nie ma Wielkanocy bez barwnych pisanek.
Pisanki, pisanki, jajka kolorowe,
na nich malowane bajki pisankowe…”pisanki, wielkanocne, ozdoby regionalne
Stara legenda mówi, że zwyczaj malowania jaj wprowadziła Maria Magdalena. Gdy płaczącej na grobie ukazał się anioł z nowiną, że Chrystus zmartwychwstał, pobiegła do domu. Tam zobaczyła, że wszystkie jajka zabarwiły się na czerwono. Wzięła je więc i rozdawała apostołom i znajomym na znak radości.

We wszystkich kulturach jajo jest potężnym amuletem przeciw złym mocom i czarom. Pokryte barwnymi wzorami czczone było i w starożytnym Egipcie, i w Rzymie. W Polsce odkopano ślady pisanek aż z X wieku.

Na Łemkowszczyźnie począwszy od Wielkiego Czwartku kobiety zabierają się do farbowania i zdobienia jaj (pisanek), którymi w czasie świąt dzieli się przy składaniu życzeń, a dziewczęta wykupują się nimi w drugie święto od polewania wodą.
Do malowania używa się przede wszystkim naturalnych barwników.

  • Zieleń daje wywar z widłaka, liści pokrzywy, barwinka, kwiatu fiołka, jemioły, a przede wszystkim z młodego żyta ozimego.
  • Fiolet uzyskuje się z wywaru ciemnej malwy.
  • Czerwień – na czerwono farbuje się jajka w mieszaninie łupin cebuli i kory dębowej, krokusie, szyszkach olchowych, owocach czarnego bzu, suszonych jagodach lub w odwarze z robaczków zwanych czerwcami.
  • Ciemną żółć uzyskuje się, gotując jaja w łupinach cebuli.
  • Jasny odcień żółci daje kora młodej jabłonki, kwiaty majówki błotnej lub suszone płatki jaskra.

Na Łemkowszczyźnie ozdabiano pisanki szlachetną, batikową techniką. Polega ona na ozdabianiu pisanek woskiem i ścieraniu go. Dawniej używano w tym celu wosku pszczelego, jednak łatwiej przypalał się. Współcześnie zdobi się tego rodzaju pisanki stearyną. Bardzo ładne pisanki wykonuje się na lekko ciepłych jajkach. Wówczas kreseczka wzoru rozpływa się tak ładnie na tej ciepłej skorupce. Jest to szpilkowa technika dająca wzory – łezki. Różni się ona techniką batikową Huculszczyzny tym, że tam pisaczek skręcony był z blaszki w tulejkę (taką, jak końcówka sznurówki). Ta huculska metoda dawała prostą linię i robiło się nią inne, przepiękne, precyzyjne wzory.

Drugą, późniejszą, bardzo rozpowszechnioną techniką ozdabiania pisanek na Łemkowszczyźnie było wyskrobywanie wzorów na zafarbowanym jajku. Pisanka ma wtedy tylko jednokolorowe tło i białe wzory. Aby otrzymać precyzyjne, śliczne wzorki, to trzeba się bardzo napracować. Używa się do tego skalpela. O wiele szybciej wykonuje się pisanki techniką batikową, niż techniką drapaną.

Żródło: www.beskid-niski.pl

Comments are closed.